Məqalələr

Ermənistanın Azərbaycan məktəb(li)lərinə qarşı törətdiyi müharibə cinayətləri və onun nəticələri

avatar
Aqşin Məmmədov
2020-10-16

Bakı Dövlət Universitetində bakalavr və magistratura, AMEA-nın Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunda doktorantura  təhsili alıb. Filologiya üzrə fəlsəfə doktorudur. Milli-ideoloji məsələlər, etnik və dini azlıqlar, təhsil, elm və dil siyasəti və s. istiqamətlərdə tədqiqatlar aparır.

 

Sentyabrın 27-dən etibarən Ermənistanın təxribatına cavab olaraq uğurlu əks-hücum əməliyyatı nəticəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri addım-addım Böyük Qələbəyə  yaxınlaşır. Azərbaycan Ordusu zəfərləri ilə yeni bir tarix yazır. Bu gün Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi Ali Baş Komandanın, rəşadətli Ordumuzun, bütövlükdə Xalqımızın haqq işinə çevrilib.

Zəfərlərimizdən qorxuya düşən ermənilər yenə də öz həqiqi simalarını nümayiş etdirərək, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərini kobud şəkildə pozaraq dinc əhalini ağır artilleriya atəşinə tuturlar. Azərbaycan Respublikasının Baş Prokurorluğunun verdiyi son məlumata görə, sentyabrın 27-dən oktyabrın 14-nə kimi ermənilərin təxtibatçı hücumları nəticəsində 43 nəfər dinc sakin həlak olub, 214 nəfər yaralanıb, 1505 yaşayış evi, 277 mülki obyekt və 66 çoxmənzilli yaşayış binası yararsız vəziyyətə düşüb [3].

 

Sentyabrın 27-dən oktyabrın 14-dək olan müddətdə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən Azərbaycan Respublikasının təhsil infrastrukturuna və məktəblilərə qarşı da ağır cinayətlər törədilmişdir. Belə ki, düşmən təcavüzü nəticəsində 3 şagird həlak olmuş, 15 şagird yaralanmış, 37 məktəb binası (Tərtərdə 12, Ağdamda 11, Gəncədə 5, Füzulidə 4, Goranboyda 3, Bərdədə 1, Ağcabədidə 1)  ağır dağıntılara məruz qalmışdır.  

 

 

Bu məqalədə işğal olunmuş rayonlarımızda fəaliyyət göstərmiş təhsil ocaqları və onların sonrakı taleyi barədə söhbət açacağıq.

 

 

Erməni təcavüzünə uğrayan rayonların işğalaqədərki təhsil mənzərəsi

 

İlk növbədə qeyd edək ki, Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi bizim üçün Vətən müharibəsi fazasına keçməmişdən əvvəl, yəni sentyabrın əvvəllərində AR Xarici İşlər Nazirliyinin Mətbuat Xidməti İdarəsi Təhsilin Hücumlardan Beynəlxalq Müdafiəsi Günü ilə bağlı açıqlama yaymışdı. Açıqlamada qeyd olunur: "Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT) Baş Assambleyasının 28 may 2020-ci il tarixində qəbul etdiyi 74/275 saylı qətnaməyə uyğun olaraq 9 sentyabr tarixi Təhsilin Hücumlardan Beynəlxalq Müdafiəsi Günü elan edilib

 

Uşaq Hüquqları Konvensiyasının və onun Uşaqların Silahlı Münaqişələrə cəlb edilməsinə dair Əlavə Protokolun, habelə 1949-cu il Müharibə Qurbanlarının Müdafiəsi üzrə Cenevrə Konvensiyalarının tərəfdaşı olan Azərbaycan Respublikası qətiyyətlə və davamlı olaraq uşaq hüquqlarının səmərəli müdafiəsinin təmin edilməsinə və silahlı münaqişələrdən əziyyət çəkən uşaqların vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasına yönəlmiş beynəlxalq səylərə dəstək verir.

 

Ermənistanın Azərbaycana qarşı davam edən silahlı təcavüzü Azərbaycanın təhsil infrastrukturuna ciddi ziyan vurub. Azərbaycan Respublikasının işğal olunmuş ərazilərində 1107 təhsil müəssisəsi və 855 uşaq bağçası tamamilə məhv edilib” [2].

 

Erməni işğalına məruz qalmış şəhər və rayonlarımızdakı təhsil müəssisələrinin mənzərəsini azedu.az saytına istinadən [5] aşağıda təqdim edirik:

 

ŞUŞA – 1992-ci il mayın 8-də işağal edilib. İşğala qədər şəhərdə 7 məktəbəqədər uşaq müəssisəsi, 22 ümumtəhsil məktəbi, mədəni-maarif,  kənd təsərrüfatı texnikumları, orta ixtisas musiqi məktəbi, 8 mədəniyyət evi, 31 kitabxana, 2 kinoteatr, 8 muzey, o cümlədən Şuşa Tarix Muzeyi, Azərbaycan Xalça Muzeyinin filialı və Xalq Tətbiqi Sənəti Muzeyi, Qarabağ Dövlət Tarix Muzeyi fəaliyyət göstərib.  

Qeyd edək ki, Şuşada fəaliyyət göstərmiş Bülbülcan adına Şuşa şəhər Uşaq Musiqi Məktəbi işğaldan sonra Mərdəkan qəsəbəsi, Əzizbəyov küçəsi-15 ünvanında yerləşən Hacı Zeynalabdin Tağıyev adına 123 saylı tam orta məktəbin binasına köçürülüb və hazırda fəaliyyətini orada davam etdirir.

 İşğaldan sonra şuşalılar əsasən respublikanın Bakı şəhərinə, Ağcabədi, Mingəçevir, Bərdə və  Göyçay rayonlarına səpələndiyindən Şuşa Rayon Təhsil  Şöbəsi də ümumilikdə 22 ümumtəhsil, 2 məktəbdənkənar tədris müəssisəsini əhatə etməklə fəaliyyət göstərir.

 

 LAÇIN – 1992-ci il mayın 18-də işğal edildi. İşğala qədər rayonda 100 ümumtəhsil məktəbi, 5 məktəbəqədər təhsil müəssisəsi, 5 musiqi məktəbi, 1 internat məktəbi və 1 orta texniki peşə məktəbi fəaliyyət göstərib.  Məktəbəqədər müəssisələrdə 93 uşaq, 17 ibtidai, 36 səkkizillik, 36 orta məktəbdə isə ümumilikdə 14400 şagird, həmçinin 1 kənd məktəbində 252 şagird təhsil alırıb. Rayonda 67 kitabxana fəaliyyət göstərib.

 Laçın rayon Təhsil Şöbəsi rayonunun işğal edilməsi  ilə əlaqədar olaraq Ağcabədi rayonu Taxta körpü qəsəbəsində fəaliyyət göstərir. Hazırda rayonun 5 məktəbdənkənar təhsil müəssisəsi, 111 ümumtəhsil məktəbi, o cümlədən 82 tam orta, 29  ümumi orta məktəbi respublikanın 15 şəhər və rayonunda fəaliyyətini davam etdirir.

 

AĞDAM – Ağdam rayonu 1993-cü il iyulun 23-də işğal edilib. İşğala qədər rayonda 34 uşaq bağçası və köpələr evi, 89 ümumitəhsil məktəbi (o cümlədən 16 ibtidai, 36 səkkizillik, 37 orta məktəb) fəaliyyət göstərib. Ümumitəhsil məktəblərində 30 min  86 nəfər təhsil alıb.

Bundan başqa,  4 fəhlə-gənclər, 1 qiyabi-orta, 2 kəndli-gənclər məktəbində 1201 nəfər,  4 orta ixtisas təhsili mərkəzində (kənd təsərrüfatı, kənd təsərrüfatının mexanikləşdirilməsi və elektrikləşdirilməsi texnikumları, musiqi və tibb məktəbləri) isə 1269 şagird təhsil alıb.

 

KƏLBƏCƏR – 1992-ci il aprelin 2-də işğal edilib. İşğala qədər rayonda yerləşən 2 məktəbəqədər müəssisə (70 uşaq), 8 ibtidai, 43 səkkizillik, 26 orta məktəb (cəmi 12 min şagird) fəaliyyət göstərib. Yeddiillik musiqi məktəbində isə 125 şagird  oxuyub. Bundan başqa, rayonda 55 kitabxana fəaliyyət göstərib.

 

QUBADLI – 1993-cü il avqustun 31-də işğal edilib. İşğala qədər rayonda 21 orta, 15 səkkizillik, 15 ibtidai məktəb fəaliyyət göstərib. Bundan əlavə, 1 əyani-qiyabi, 1 orta texniki- peşə və 2 musiqi məktəbi də gənc nəslin təlim-tərbiyəsində xüsusi rol oynayıb. Məktəbəqədər müəssisələrin sayı  7 olub.  Bu təlim-tərbiyə və təhsil müəssisələrində 1280 nəfər müəllim (onlardan 925 nəfəri ali təhsilli) çalışıb. Ümumitəhsil məktəblərində 5852 nəfər şagird, məktəbəqədər müəssisələrdə isə 272 azyaşlı təhsil alıb. Rayonda 60 kitabxana fəaliyyət göstərib.

 

ZƏNGİLAN - 1993-cü il oktyabrın 29-da işğal edilib. İşğal olunmazdan əvvəl 1 şəhər, 1 qəsəbə və 83 kənddən ibarət olan Zəngilanda 9 məktəbəqədər müəssisə, 19 ibtidai məktəb, 15 orta məktəb, 1 texniki peşə və musiqi məktəbi, 35 kitabxana fəaliyyət göstərib.

 

AĞDƏRƏ - Ermənistan ordusu tərəfindən  1993-cü il  iyulun 7-də işğal edilib. İşğala  qədər rayonda  30 orta məktəb, 27 məktəbəqədər qəsəbə, 51 kitabxana, 1 texniki peşə məktəbi fəaliyyət göstərib [5].

 

İşğal altında olan rayonlarımızın 2018-2019-cu tədris ili üçün qəbul göstəriciləri

 

Qeyd etdiyimiz kimi, erməni silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunmuş rayonlarımızın əhalisi öz fəaliyyətlərini respublikanın müxtəlif rayon və şəhərlərində davam etdirirlər. Dövlət İmtahan Mərkəzi 2018-2019-cu tədris ili üçün ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinə tələbə qəbulu və ümumtəhsil müəssisələri üzrə buraxılış imtahanlarının nəticələrinin elmi-statistik təhlilini [4] “Abituriyent” jurnalının 12-ci sayında dərc edib. Həmin nəşrə əsasən işğal altında olan rayon məktəblərində təhsil alan abituriyentlərin 2018-2019-cu tədris ili üçün qəbul imtahanlarında göstərdikləri nəticələrin statistikasını ardıcıllıqla təqdim edirik:

 

Ağdam rayonu:

 

2018-ci ildə rayonun ümumtəhsil müəssisələrini 1452 şagird bitirib, onların 1391 nəfəri buraxılış imtahanında iştirak edib və 873 nəfəri hər üç fənn üzrə müvəffəq qiymət alıb. Ümumilikdə, 1407 nəfər attestat alıb. Attestat alanların 65.67%-i (924 nəfəri) I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında iştirak edib, 54.87%-I (772 nəfəri) isə buraxılış imtahanlarının nəticələri əsasında V qrupa daxil olan ixtisaslar üzrə müsabiqədə iştirak etmək üçün ərizə verib. Ümumilikdə, attestat alanların 72.14%-i (1015 nəfəri) ali təhsil müəssisələrinə qəbul kampaniyasında iştirak edib.

 

Qəbul imtahanlarının nəticələrinə əsasən rayonun 576 məzunu (imtahanlarda iştirak edənlərin 56.75%-i) tələbə adını qazanıb. Onların 18.58%-i (107 nəfəri) dövlət, 0.52%-i (3 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə dövlət sifarişi üzrə, 74.31%-i (428 nəfəri) dövlət, 6.60%-i (38 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə ödənişli təhsil forması üzrə qəbul olub.

 

Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplarda ədəbiyyat, riyaziyyat, biologiya, tarix, coğrafiya və ingilis dili fənləri üzrə göstəriciləri respublikanın orta göstəricilərindən aşağıdır. Fərq ədəbiyyatdan - 0.86%, riyaziyyatdan - 9.37%, biologiyadan - 2.11%, tarixdən - 1.68%, coğrafiyadan - 5.06%, ingilis dilindən - 13.23% təşkil edir.

 

Ana dili, fizika və kimya fənləri üzrə göstəricilər respublika üzrə orta göstəricilərdən yuxarıdır.

 

Rayon məzunlarının 125 nəfəri 500-dən, o cümlədən 40 nəfəri 600-dən yuxarı bal toplayıb.

 

Abituriyentlərin ən çoxu Bakı Dövlət Universiteti və Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinə qəbul olub.

 

Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında topladıqları orta bal 271.498-ə bərabərdir. Bu, respublika üzrə orta göstəricidən 0.9% aşağıdır.

 

Abituriyentlərin göstəriciləri bal intervalları üzrə aşağıdakı kimi paylanıb:

 

0-99 intervalında 20.35% (188 nəfər), 100-199 intervalında 20.02% (185 nəfər), 200-299 intervalında 19.37% (179 nəfər), 300-499 intervalında 26.73% (247 nəfər), 500-dən yuxarı 13.53% (125 nəfər). Beləliklə, rayon abituriyentlərinin yalnız 40.26%-i 300-dən yuxarı bal toplayıb.

 

500 baldan yuxarı nəticə göstərərək məktəb nailiyyətlərini təsdiq edənlər isə cəmi 42.72%-dir.

 

Qəbul imtahanlarında 114 məktəbin məzunları iştirak edib.

 

Respublika üzrə yaxşı məktəblərin sırasına rayonun 28, 42, 50 və 112 saylı tam orta məktəbləri daxil olub.

 

Cəbrayıl rayonu:

 

2018-ci ildə rayonun ümumtəhsil müəssisələrini 679 şagird bitirib, onların 659 nəfəri buraxılış imtahanında iştirak edib və 461 nəfəri hər üç fənn üzrə müvəffəq qiymət alıb.  Ümumilikdə, 659 nəfər attestat alıb. Attestat alanların 78.15%-i (515 nəfəri) I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında iştirak edib, 54.17%-I (357 nəfəri) isə buraxılış imtahanlarının nəticələri əsasında V qrupa daxil olan ixtisaslar üzrə müsabiqədə iştirak etmək üçün ərizə verib. Ümumilikdə, attestat alanların 83.61%-i (551 nəfəri) ali təhsil müəssisələrinə qəbul kampaniyasında iştirak edib.

 

Qəbul imtahanlarının nəticələrinə əsasən rayonun 315 məzunu (imtahanlarda iştirak edənlərin 57.17 %-i) tələbə adını qazanıb. Onların 15.24%-i (48 nəfəri) dövlət, 0.32%-i (1 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə dövlət sifarişi üzrə, 77.46%-i (244 nəfəri) dövlət, 6.98%-i (22 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə ödənişli təhsil forması üzrə qəbul olub.

 

Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplarda ana dili, ədəbiyyat, riyaziyyat, coğrafiya və ingilis dili fənləri üzrə göstəriciləri respublikanın orta göstəricilərindən aşağıdır. Fərq ana dilindən - 1.50%, ədəbiyyatdan - 11.13%, riyaziyyatdan - 5.87%, coğrafiyadan - 4.17%, ingilis dilindən - 13.95% təşkil edir. Fizika, kimya, biologiya və tarix fənləri üzrə göstəricilər respublika üzrə orta göstəricilərdən yuxarıdır.

 

Rayon məzunlarının 62 nəfəri 500-dən, o cümlədən 22 nəfəri 600-dən yuxarı bal toplayıb.

 

Abituriyentlərin ən çoxu Bakı Dövlət Universiteti, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti və Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinə qəbul olub.

 

Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında topladıqları orta bal 267.961-ə bərabərdir. Bu, respublika üzrə orta göstəricidən 2.2% aşağıdır.

 

Abituriyentlərin göstəriciləri bal intervalları üzrə aşağıdakı kimi paylanıb: 0-99 intervalında 20.58% (106 nəfər), 100-199 intervalında 19.61% (101 nəfər), 200-299 intervalında 19.61% (101 nəfər), 300-499 intervalında 28.16% (145 nəfər), 500-dən yuxarı 12.04% (62 nəfər). Beləliklə, rayon abituriyentlərinin yalnız 40.19%-i 300-dən yuxarı bal toplayıb.

 

500 baldan yuxarı nəticə göstərərək məktəb nailiyyətlərini təsdiq edənlər cəmi 49.28%-dir. Qəbul imtahanlarında 37 məktəbin məzunları iştirak edib.

 

Respublika üzrə yaxşı məktəblərin sırasına rayonun 6, 23 saylı, Daşkəsən kənd və Hovuslu kənd tam orta məktəbləri daxil olub.

 

Füzuli rayonu:

 

2018-ci ildə rayonun ümumtəhsil müəssisələrini 1118 şagird bitirib, onların 1096 nəfəri buraxılış imtahanında iştirak edib və 689 nəfəri hər üç fənn üzrə müvəffəq qiymət alıb. Ümumilikdə 1102 nəfər attestat alıb. Attestat alanların 65.97%-i (727 nəfəri) I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında iştirak edib, 56.08%-I (618 nəfəri) isə buraxılış imtahanlarının nəticələri əsasında V qrupa daxil olan ixtisaslar üzrə müsabiqədə iştirak etmək üçün ərizə verib. Ümumilikdə, attestat alanların 75.23%-i (829 nəfəri) ali təhsil müəssisələrinə qəbul kampaniyasında iştirak edib.

 

Qəbul imtahanlarının nəticələrinə əsasən rayonun 437 məzunu (imtahanlarda iştirak edənlərin 52.71%-i) tələbə adını qazanıb. Onların 11.44%-i (50 nəfəri) dövlət, 0.23%-i (1 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə dövlət sifarişi üzrə, 84.90%-i (371 nəfəri) dövlət, 3.43%-i (15 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə ödənişli təhsil forması üzrə qəbul olub.

 

Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplarda ana dili, riyaziyyat, fizika, kimya, biologiya, coğrafiya və ingilis dili fənləri üzrə göstəriciləri respublikanın orta göstəricilərindən aşağıdır. Fərq ana dilindən - 2.71%, riyaziyyatdan - 11.50%, fizikadan - 7.22%, kimyadan - 1.48%, biologiyadan - 12.55%, coğrafiyadan - 5.86%, ingilis dilindən - 11.97% təşkil edir. Ədəbiyyat və tarix fənləri üzrə göstəricilər respublika üzrə orta göstəricilərdən yuxarıdır.

 

Rayon məzunlarının 91 nəfəri 500-dən, o cümlədən 33 nəfəri 600-dən yuxarı bal toplayıb.

 

Abituriyentlərin ən çoxu Bakı Dövlət Universiteti və Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinə qəbul olub.

 

Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında topladıqları orta bal 263.477-yə bərabərdir. Bu, respublika üzrə orta göstəricidən 3.8% aşağıdır.

 

Abituriyentlərin göstəriciləri bal intervalları üzrə aşağıdakı kimi paylanıb: 0-99 intervalında 22.97% (167 nəfər), 100-199 intervalında 19.26% (140 nəfər), 200-299 intervalında 17.33% (126 nəfər), 300-499 intervalında 27.92% (203 nəfər), 500-dən yuxarı 12.52% (91 nəfər). Beləliklə, rayon abituriyentlərinin yalnız 40.44%-i 300-dən yuxarı bal toplayıb.

 

500 baldan yuxarı nəticə göstərərək məktəb nailiyyətlərini təsdiq edənlər cəmi 40.96%-dir.

 

Qəbul imtahanlarında 71 məktəbin məzunları iştirak edib.

 

Respublika üzrə yaxşı məktəblərin sırasına rayonun, 7, 9 və 47 saylı tam orta məktəbləri daxil olub.

 

Xocalı rayonu:

 

2018-ci ildə rayonun ümumtəhsil müəssisələrini 99 şagird bitirib, onların hamısı buraxılış imtahanında iştirak edib və 64 nəfəri hər üç fənn üzrə müvəffəq qiymət alıb. Ümumilikdə, 99 nəfər attestat alıb. Attestat alanların 77.78%-i (77 nəfəri) I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında iştirak edib, 74.75%-i (74 nəfəri) isə buraxılış imtahanlarının nəticələri əsasında V qrupa daxil olan ixtisaslar üzrə müsabiqədə iştirak etmək üçün ərizə verib. Ümumilikdə, attestat alanların 84.85%-i (84 nəfəri) ali təhsil müəssisələrinə qəbul kampaniyasında iştirak edib.

 

Qəbul imtahanlarının nəticələrinə əsasən rayonun 37 məzunu (imtahanlarda iştirak edənlərin 44.05%-i) tələbə adını qazanıb. Onların 2.70%-i (1 nəfəri) dövlət ali təhsil müəssisələrinə dövlət sifarişi üzrə, 94.59%-I (35 nəfəri) dövlət, 2.70%-i (1 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə ödənişli təhsil forması üzrə qəbul olub.

 

Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplarda ana dili, ədəbiyyat, riyaziyyat, tarix və ingilis dili fənləri üzrə göstəriciləri respublikanın orta göstəricilərindən aşağıdır. Fərq ana dilindən - 20.58%, ədəbiyyatdan - 20.80%, riyaziyyatdan - 29.11%, tarixdən - 20.88%, ingilis dilindən - 41.21% təşkil edir.

 

Rayon məzunlarının 8 nəfəri 500-dən, o cümlədən 3 nəfəri 600-dən yuxarı bal toplayıb.

 

Abituriyentlərin ən çoxu Bakı Dövlət Universiteti və Gəncə Dövlət Universitetinə qəbul olub. Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında topladıqları orta bal 201.727-yə

bərabərdir. Bu, respublika üzrə orta göstəricidən 26.4% aşağıdır.

 

Abituriyentlərin göstəriciləri bal intervalları üzrə aşağıdakı kimi paylanıb: 0-99 intervalında 37.66% (29 nəfər), 100-199 intervalında 19.48% (15 nəfər), 200-299 intervalında

18.18% (14 nəfər), 300-499 intervalında 14.29% (11 nəfər), 500-dən yuxarı 10.39% (8 nəfər). Beləliklə, rayon abituriyentlərinin yalnız 24.68%-i 300-dən yuxarı bal toplayıb.

 

500 baldan yuxarı nəticə göstərərək məktəb nailiyyətlərini təsdiq edənlər cəmi 62.50%-dir.

 

Qəbul imtahanlarında 12 məktəbin məzunları iştirak edib.

 

Xocavənd rayonu:

 

2018-ci ildə rayonun ümumtəhsil müəssisələrini 119 şagird bitirib, onların 117 nəfəri buraxılış imtahanında iştirak edib və 80 nəfəri hər üç fənn üzrə müvəffəq qiymət alıb. Ümumilikdə, 117 nəfər attestat alıb. Attestat alanların 86.32%-i (101 nəfəri) I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında iştirak edib, 70.94%-i (83 nəfəri) isə buraxılış imtahanlarının nəticələri əsasında V qrupa daxil olan ixtisaslar üzrə müsabiqədə iştirak etmək üçün ərizə verib. Ümumilikdə, attestat alanların 88.89%-i (104 nəfəri) ali təhsil müəssisələrinə qəbul kampaniyasında iştirak edib.

 

Qəbul imtahanlarının nəticələrinə əsasən rayonun 61 məzunu (imtahanlarda iştirak edənlərin 58.65%-i) tələbə adını qazanıb. Onların 18.03%-i (11 nəfəri) dövlət ali təhsil müəssisələrinə dövlət sifarişi üzrə, 68.85%-i (42 nəfəri) dövlət, 13.11%-i (8 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə ödənişli təhsil forması üzrə qəbul olub.

 

Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplarda ana dili, ədəbiyyat, riyaziyyat, kimya, coğrafiya və ingilis dili fənləri üzrə göstəriciləri respublikanın orta göstəricilərindən aşağıdır. Fərq ana dilindən - 11.27%, ədəbiyyatdan - 4.84%, riyaziyyatdan - 26.90%, kimyadan - 1.78%, coğrafiyadan - 20.81%, ingilis dilindən - 18.57% təşkil edir. Fizika və tarix fənləri üzrə göstəricilər respublika üzrə orta göstəricilərdən yuxarıdır.

 

Rayon məzunlarının 9 nəfəri 500-dən, o cümlədən 1 nəfəri 600-dən yuxarı bal toplayıb.

 

Abituriyentlərin ən çoxu Bakı Dövlət Universiteti və Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinə qəbul olub. Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında topladıqları orta bal 238.218-ə bərabərdir. Bu, respublika üzrə orta göstəricidən 13.0% aşağıdır.

 

Abituriyentlərin göstəriciləri bal intervalları üzrə aşağıdakı kimi paylanıb: 0-99 intervalında 26.73% (27 nəfər), 100-199 intervalında 17.82% (18 nəfər), 200-299 intervalında 21.78% (22 nəfər), 300-499 intervalında 24.75% (25 nəfər), 500-dən yuxarı 8.91% (9 nəfər). Beləliklə, rayon abituriyentlərinin yalnız 33.66%-i 300-dən yuxarı bal toplayıb.

 

500 baldan yuxarı nəticə göstərərək məktəb nailiyyətlərini təsdiq edənlər cəmi 25.00%-dir. Qəbul imtahanlarında 11 məktəbin məzunları iştirak edib.

 

Respublika üzrə yaxşı məktəblərin sırasına rayonun Xocavənd şəhər 2 saylı tam orta məktəbi daxil olub.

 

Kəlbəcər rayonu:

 

2018-ci ildə rayonun ümumtəhsil müəssisələrini 1186 şagird bitirib, onların 1146 nəfəri buraxılış imtahanında iştirak edib və 744 nəfəri hər üç fənn üzrə müvəffəq qiymət alıb. Ümumilikdə, 1154 nəfər attestat alıb. Attestat alanların 71.66%-i (827 nəfəri) I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında iştirak edib, 53.03%-I (612 nəfəri) isə buraxılış imtahanlarının nəticələri əsasında V qrupa daxil olan ixtisaslar üzrə müsabiqədə iştirak etmək üçün ərizə verib. Ümumilikdə, attestat alanların 76.86%-i (887 nəfəri) ali təhsil müəssisələrinə qəbul kampaniyasında iştirak edib.

 

Qəbul imtahanlarının nəticələrinə əsasən rayonun 493 məzunu (imtahanlarda iştirak edənlərin 55.58%-i) tələbə adını qazanıb. Onların 16.63%-i (82 nəfəri) dövlət, 0.41%-i (2 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə dövlət sifarişi üzrə, 78.30%-i (386 nəfəri) dövlət, 4.67%-i (23 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə ödənişli təhsil forması üzrə qəbul olub.

 

Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplarda ana dili, riyaziyyat, fizika, kimya, biologiya, coğrafiya və ingilis dili fənləri üzrə göstəriciləri respublikanın orta göstəricilərindən aşağıdır. Fərq ana dilindən - 3.36%, riyaziyyatdan - 8.04%, fizikadan - 3.15%, kimyadan - 8.78%, biologiyadan - 11.34%, coğrafiyadan - 4.03%, ingilis dilindən - 13.67% təşkil edir. Ədəbiyyat və tarix fənləri üzrə göstəricilər respublika üzrə orta göstəricilərdən yuxarıdır.

 

Rayon məzunlarının 95 nəfəri 500-dən, o cümlədən 35 nəfəri 600-dən yuxarı bal toplayıb.

 

Abituriyentlərin ən çoxu Bakı Dövlət Universiteti və Gəncə Dövlət Universitetinə qəbul olub. Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında topladıqları orta bal 262.863-ə

bərabərdir. Bu, respublika üzrə orta göstəricidən 4.0% aşağıdır.

 

Abituriyentlərin göstəriciləri bal intervalları üzrə aşağıdakı kimi paylanıb: 0-99 intervalında 20.80% (172 nəfər), 100-199 intervalında 20.92% (173 nəfər), 200-299 intervalında

18.02% (149 nəfər), 300-499 intervalında 28.78% (238 nəfər), 500-dən yuxarı 11.49% (95 nəfər). Beləliklə, rayon abituriyentlərinin yalnız 40.27%-i 300-dən yuxarı bal toplayıb.

 

500 baldan yuxarı nəticə göstərərək məktəb nailiyyətlərini təsdiq edənlər cəmi 43.87%-dir. Qəbul imtahanlarında 93 məktəbin məzunları iştirak edib.

 

Respublika üzrə yaxşı məktəblərin sırasına rayonun 5, 13, 28, 56 və 126 saylı tam orta məktəbləri daxil olub.

 

Qubadlı rayonu:

 

2018-ci ildə rayonun ümumtəhsil müəssisələrini 457 şagird bitirib, onların 451 nəfəri buraxılış imtahanında iştirak edib və 392 nəfəri hər üç fənn üzrə müvəffəq qiymət alıb. Ümumilikdə, 452 nəfər attestat alıb. Attestat alanların 91.59%-i (414 nəfəri) I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında iştirak edib, 56.42%-I (255 nəfəri) isə buraxılış imtahanlarının nəticələri əsasında V qrupa daxil olan ixtisaslar üzrə müsabiqədə iştirak etmək üçün ərizə verib. Ümumilikdə, attestat alanların 95.35%-i (431 nəfəri) ali təhsil müəssisələrinə qəbul kampaniyasında iştirak edib.

 

Qəbul imtahanlarının nəticələrinə əsasən rayonun 269 məzunu (imtahanlarda iştirak edənlərin 62.41%-i) tələbə adını qazanıb. Onların 21.56%-i (58 nəfəri) dövlət ali təhsil müəssisələrinə dövlət sifarişi üzrə, 69.14%-i (186 nəfəri) dövlət, 9.29%-i (25 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə ödənişli təhsil forması üzrə qəbul olub.

 

Ana dili, ədəbiyyat, riyaziyyat, fizika, kimya, tarix, coğrafiya və ingilis dili fənləri üzrə göstəricilər respublika üzrə orta göstəricilərdən yuxarıdır. Rayon məzunlarının 75 nəfəri 500-dən, o cümlədən 27 nəfəri 600-dən yuxarı bal toplayıb. Abituriyentlərin ən çoxu Bakı Dövlət Universiteti, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti və Sumqayıt Dövlət Universitetinə qəbul olub.

 

Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında topladıqları orta bal 302.568-ə bərabərdir. Bu, respublika üzrə orta göstəricidən 10.5% yuxarıdır.

 

Abituriyentlərin göstəriciləri bal intervalları üzrə aşağıdakı kimi paylanıb: 0-99 intervalında 15.46% (64 nəfər), 100-199 intervalında 18.84% (78 nəfər), 200-299 intervalında 17.87% (74 nəfər), 300-499 intervalında 29.71% (123 nəfər), 500-dən yuxarı 18.12% (75 nəfər). Beləliklə, rayon abituriyentlərinin yalnız 47.83%-i 300-dən yuxarı bal toplayıb.

 

500 baldan yuxarı nəticə göstərərək məktəb nailiyyətlərini təsdiq edənlər cəmi 53.00%-dir. Qəbul imtahanlarında 31 məktəbin məzunları iştirak edib.

 

Respublika üzrə yaxşı məktəblərin sırasına rayonun 1 saylı şəhər, Xanlıq kənd 1 saylı, Xanlıq kənd 3 saylı, Ş.Kərimov adına Çərəli kənd, H.Quliyev adına Çaytumas kənd, Balakişi Hüseynov adına Dəmirçilər kənd, Ə.Əliyev adına Qəzyan kənd, Süleyman Rəhimov adına Mahruzlu kənd, Mirağa Əliyev adına Halkənd, B.Əsgərov adına Xələc kənd, Əliquluşağı kənd, İşıqlı kənd və Mahmudlu kənd tam orta məktəbləri daxil olub.

 

Laçın rayonu:

 

2018-ci ildə rayonun ümumtəhsil müəssisələrini 953 şagird bitirib, onların 937 nəfəri buraxılış imtahanında iştirak edib və 680 nəfəri hər üç fənn üzrə müvəffəq qiymət alıb. Ümumilikdə, 940 nəfər attestat alıb. Attestat alanların 79.15%-i (744 nəfəri) I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında iştirak edib, 58.30%-I (548 nəfəri) isə buraxılış imtahanlarının nəticələri əsasında V qrupa daxil olan ixtisaslar üzrə müsabiqədə iştirak etmək üçün ərizə verib. Ümumilikdə, attestat alanların 83.30%-i (783 nəfəri) ali təhsil müəssisələrinə qəbul kampaniyasında iştirak edib.

 

Qəbul imtahanlarının nəticələrinə əsasən rayonun 462 məzunu (imtahanlarda iştirak edənlərin 59.00%-i) tələbə adını qazanıb. Onların 16.23%-i (75 nəfəri) dövlət, 0.22%-i (1 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə dövlət sifarişi üzrə, 75.97%-i (351 nəfəri) dövlət, 7.58%-i (35 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə ödənişli təhsil forması üzrə qəbul olub.

 

Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplarda ana dili, riyaziyyat, fizika, biologiya, coğrafiya və ingilis dili fənləri üzrə göstəriciləri respublikanın orta göstəricilərindən aşağıdır. Fərq ana dilindən - 1.82%, riyaziyyatdan - 6.81%, fizikadan - 0.66%, biologiyadan - 4.26%, coğrafiyadan - 5.19%, ingilis dilindən - 8.13% təşkil edir. Ədəbiyyat, kimya və tarix fənləri üzrə göstəricilər respublika üzrə orta göstəricilərdən yuxarıdır.

 

Rayon məzunlarının 92 nəfəri 500-dən, o cümlədən 29 nəfəri 600-dən yuxarı bal toplayıb.

 

Abituriyentlərin ən çoxu Bakı Dövlət Universiteti və Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinə qəbul olub. Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında topladıqları orta bal 266.942-yə bərabərdir. Bu, respublika üzrə orta göstəricidən 2.5% aşağıdır.

 

Abituriyentlərin göstəriciləri bal intervalları üzrə aşağıdakı kimi paylanıb: 0-99 intervalında 20.56% (153 nəfər), 100-199 intervalında 20.70% (154 nəfər), 200-299 intervalında 18.41% (137 nəfər), 300-499 intervalında 27.96% (208 nəfər), 500-dən yuxarı 12.37% (92 nəfər). Beləliklə, rayon abituriyentlərinin yalnız 40.32%-i 300-dən yuxarı bal toplayıb.

 

500 baldan yuxarı nəticə göstərərək məktəb nailiyyətlərini təsdiq edənlər cəmi 40.91%-dir.

 

Qəbul imtahanlarında 79 məktəbin məzunları iştirak edib.

 

Respublika üzrə yaxşı məktəblərin sırasına rayonun 18 və 34 saylı, Kamallı kənd tam orta məktəbləri daxil olub.

 

Şuşa rayonu:

 

2018-ci ildə rayonun ümumtəhsil müəssisələrini 160 şagird bitirib, onların 157 nəfəri buraxılış imtahanında iştirak edib və 110 nəfəri hər üç fənn üzrə müvəffəq qiymət alıb. Ümumilikdə, 158 nəfər attestat alıb. Attestat alanların 82.28%-i (130 nəfəri) I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında iştirak edib, 68.99%-I (109 nəfəri) isə buraxılış imtahanlarının nəticələri əsasında V qrupa daxil olan ixtisaslar üzrə müsabiqədə iştirak etmək üçün ərizə verib. Ümumilikdə, attestat alanların 87.34%-i (138 nəfəri) ali təhsil müəssisələrinə qəbul kampaniyasında iştirak edib.

 

Qəbul imtahanlarının nəticələrinə əsasən rayonun 62 məzunu (imtahanlarda iştirak edənlərin 44.93%-i) tələbə adını qazanıb. Onların 14.52%-i (9 nəfəri) dövlət, 3.23%-i (2 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə dövlət sifarişi üzrə, 77.42%-i (48 nəfəri) dövlət, 4.84%-i (3 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə ödənişli təhsil forması üzrə qəbul olub.

 

Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplarda ana dili, ədəbiyyat, riyaziyyat, fizika, kimya, coğrafiya və ingilis dili fənləri üzrə göstəriciləri respublikanın orta göstəricilərindən aşağıdır. Fərq ana dilindən - 11.80%, ədəbiyyatdan - 3.91%, riyaziyyatdan - 21.51%, fizikadan - 21.75%, kimyadan - 18.14%, coğrafiyadan - 19.60%, ingilis dilindən - 22.10% təşkil edir. Tarix fənni üzrə göstərici respublika üzrə orta göstəricidən yuxarıdır.

 

Rayon məzunlarının 9 nəfəri 500-dən, o cümlədən 2 nəfəri 600-dən yuxarı bal toplayıb.

 

Abituriyentlərin ən çoxu Bakı Dövlət Universiteti və Azərbaycan Texniki Universitetinə qəbul olub.

 

Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında topladıqları orta bal 226.215-ə bərabərdir. Bu, respublika üzrə orta göstəricidən 17.4% aşağıdır.

 

Abituriyentlərin göstəriciləri bal intervalları üzrə aşağıdakı kimi paylanıb: 0-99 intervalında 27.69% (36 nəfər), 100-199 intervalında 23.85% (31 nəfər), 200-299 intervalında 16.92% (22 nəfər), 300-499 intervalında 24.62% (32 nəfər), 500-dən yuxarı 6.92% (9 nəfər). Beləliklə, rayon abituriyentlərinin yalnız 31.54%-i 300-dən yuxarı bal toplayıb.

 

500 baldan yuxarı nəticə göstərərək məktəb nailiyyətlərini təsdiq edənlər cəmi 27.27%-dir.

 

Qəbul imtahanlarında 16 məktəbin məzunları iştirak edib. Rayonun ən yaxşı məktəbləri sırasında Şuşa 6 saylı şəhər tam orta məktəbini qeyd etmək olar.

 

Zəngilan rayonu:

 

2018-ci ildə rayonun ümumtəhsil müəssisələrini 461 şagird bitirib, onların 453 nəfəri buraxılış imtahanında iştirak edib və 384 nəfəri hər üç fənn üzrə müvəffəq qiymət alıb. Ümumilikdə, 454 nəfər attestat alıb.     Attestat alanların 86.56%-i (393 nəfəri) I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında iştirak edib, 55.95%-I (254 nəfəri) isə buraxılış imtahanlarının nəticələri əsasında V qrupa daxil olan ixtisaslar üzrə müsabiqədə iştirak etmək üçün ərizə verib. Ümumilikdə, attestat alanların 89.65%-i (407 nəfəri) ali təhsil müəssisələrinə qəbul kampaniyasında iştirak edib.

 

Qəbul imtahanlarının nəticələrinə əsasən rayonun 253 məzunu (imtahanlarda iştirak edənlərin 62.16%-i) tələbə adını qazanıb. Onların 21.74%-i (55 nəfəri) dövlət ali təhsil müəssisələrinə dövlət sifarişi üzrə, 68.77%-i (174 nəfəri) dövlət, 9.49%-i (24 nəfəri) özəl ali təhsil müəssisələrinə ödənişli təhsil forması üzrə qəbul olub.

 

Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplarda riyaziyyat, fizika, kimya, biologiya və coğrafiya fənləri üzrə göstəriciləri respublikanın orta göstəricilərindən aşağıdır. Fərq riyaziyyatdan - 4.77%, fizikadan - 9.23%, kimyadan - 3.04%, biologiyadan - 6.51%, coğrafiyadan - 8.89% təşkil edir. Ana dili, ədəbiyyat, tarix və ingilis dili fənləri üzrə göstəricilər respublika üzrə orta göstəricilərdənyuxarıdır. Rayon məzunlarının 56 nəfəri 500-dən, o cümlədən 22 nəfəri 600-dən yuxarı bal toplayıb.

 

Abituriyentlərin ən çoxu Bakı Dövlət Universiteti və Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinə qəbul olub.

 

Rayon abituriyentlərinin I-IV qruplar üzrə qəbul imtahanlarında topladıqları orta bal 271.194-ə bərabərdir. Bu, respublika üzrə orta göstəricidən 1.0% aşağıdır.

 

Abituriyentlərin göstəriciləri bal intervalları üzrə aşağıdakı kimi paylanıb: 0-99 intervalında 20.87% (82 nəfər), 100-199 intervalında 19.85% (78 nəfər), 200-299 intervalında 19.85% (78 nəfər), 300-499 intervalında 25.19% (99 nəfər), 500-dən yuxarı 14.25% (56 nəfər). Beləliklə, rayon abituriyentlərinin yalnız 39.44%-i 300-dən yuxarı bal toplayıb.

 

500 baldan yuxarı nəticə göstərərək məktəb nailiyyətlərini təsdiq edənlər cəmi 37.63%-dir. Qəbul imtahanlarında 29 məktəbin məzunları iştirak edib.

 

Respublika üzrə yaxşı məktəblərin sırasına rayonun 9, 15, 22, 26 və 29 saylı tam orta məktəbləri daxil olub [4].

 

Sonda…

 

Beləliklə, etnik təmizləmə siyasəti nəticəsində azərbaycanlılar, o cümlədən məktəblilər, tələbələr və müəllimlər Ermənistandakı doğma torpaqlarından və Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərindən didərgin salınıblar. On minlərlə azərbaycanlı qaçqın və məcburi köçkün düşmüş oğlan və qızlar, bu vəziyyətdən irəli gələn ciddi problemlərin təsiri altında təhsil hüquqlarını həyata keçirməyə davam edirlər.

 

İşğal altında olan rayonlarımızı təmsil edən şagirdlərin son illərdəki qəbul göstəriciləri bir daha göstərir ki, bu regionlarımızın təhsil infrastrukturuna ciddi ziyan dəysə də, onların əzmini, təhsilə, biliyə həvəsini söndürə bilməmişdir. Hər bir millətin əlində ən kəsərli silah bilikdir. Tezliklə əldə edəcəyimiz Böyük Qələbədən sonra hər zaman sülhə, insanlığa böyük dəyər verən Azərbaycanda bundan sonrakı mərhələdə təhsilə daha çox önəm verilməsi zəruridir. Bir neçə il əvvəl millət vəkili Zahid Oruc Qarabağda işğal vəziyyətini nəzərə alıb Bərdədə Qarabağ Dövlət Universitetinin yaradılması ideyasını səsləndirmişdi. Bu ideya, heç şübhəsiz, həmin dövrdəki mövcud vəziyyəti və bölgənin tarixi xarakterini nəzərə alıb səsləndirilmişdi. Əminəm ki, bugünkü zəfərlərimizdən sonra Qarabağ Dövlət Universitetinin mədəniyyətmizin beşiyi olan Şuşada açılması hər birimizin, o cümlədən Zahid müəllimin də arzusudur. O gün uzaqda deyil. Bu əminliyi bizə Ali Baş Komandan və onun müzəffər Ordusu verir: “Bizim daha 30 il gözləməyə vaxtımız yoxdur. Münaqişə indi həll olunmalıdır!” [1].


Mənbə:

  1. Prezident İlham Əliyev “Əl-Cəzirə” televiziya kanalına müsahibə verib. /02 oktyabr 2020-ci il/ - https://president.az/articles/41429

2.Xarici İşlər Nazirliyi Təhsilin Hücumlardan Beynəlxalq Müdafiəsi Günü ilə bağlı açıqlama yayıb. /09.09.2020 / - https://azertag.az/xeber/Xarici_Isler_Nazirliyi_Tehsilin_Hucumlardan_Beynelxalq_Mudafiesi_Gunu_ile_bagli_achiqlama_yayib-1580793

  1. 27.09.2020 - 11.10.2020 (saat 1:0 p.m) ərzində Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən Azərbaycan Respublikasının dinc əhalisinə qarşı törədilmiş cinayətlərin statistikası. - https://genprosecutor.gov.az/az/post/2987#gallery

4.2018-2019-cu tədris ili üçün ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinə tələbə qəbulu və ümumtəhsil müəssisələri üzrə buraxılış imtahanlarının nəticələrinin elmi-statistik təhlili. // Dövlət İmtahan Mərkəzi, “Abituriyent” jurnalı № 12, 2019-cu il

  1. İşğal altında olan rayonların təhsil mənzərəsi – Rəqəmlər və faktlar. / 01.10.2020/ - https://azedu.az/az/news/35160-isgal-altinda-olan-rayonlarin-tehsil-menzeresi-reqemler-ve-faktlar-

 

PAYLAŞ

Oxşarlar

İlham Əliyev Ermənistanın müasir tarixində ən hiyləgər, riyakar və saxtakar siyasi rəhbər olan Paşinyanı məğlub edir

İlham Əliyev Ermənistanın müasir tarixində ən hiyləgər, riyakar və saxtakar siyasi rəhbər olan Paşinyanı məğlub edir

21 Oktyabr 2020

  N.Paşinyan Ermənistanın hazırda düşdüyü vəziyyətə və Qarabağda ordumuzun apardığı Vətən müharibəsində məğlubiyyətinə d&u… ƏTRAFLI

Azərbaycanda qaçqın, məcburi köçkün və miqrantların qeyri- rasional məskunlaşması: Məcburi xarici və zorakı daxili miqrasiya

Azərbaycanda qaçqın, məcburi köçkün və miqrantların qeyri- rasional məskunlaşması: Məcburi xarici və zorakı daxili miqrasiya

20 Oktyabr 2020

  XX əsrin əvvəllərindan başlayaraq 1,5 milyon nəfərdən çox azərbaycanlı öz tarixi torpaqlarından məcburi surətdə d… ƏTRAFLI

Ermənistanda və Dağlıq Qarabağda demoqrafik vəziyyət

Ermənistanda və Dağlıq Qarabağda demoqrafik vəziyyət

16 Oktyabr 2020

Beynəlxalq hesabatlar və rəsmi statistik məlumatlar Cənubi Qafqaz ölkələri arasında ən az əhaliyə malik olan Ermənistanın ciddi demoqrafik böh… ƏTRAFLI